Những điểm mới trong quy định về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại Thông tư số 60/2019/TT-BTC
Ngô Thị Cẩm Linh17/09/2019 12:00 PM
Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 60/2019/TT-BTC ngày 30/8/2019 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 39/2015/TT-BTC quy định về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Theo đó, Thông tư số 60/2019/TT-BTC (Thông tư 60) sửa đổi, bổ sung 13 Điều, thay thế nội dung Phụ lục 01 và bổ sung 01 mẫu tại Phụ lục 02 của Thông tư số 39/2015/TT-BTC (Thông tư 39).
Những sửa đổi, bổ sung cơ bản tại Thông tư 60 bao gồm:
- Về giải thích từ ngữ:
Thông tư 60 sửa khái niệm phần mềm ứng dụng; bổ sung mới các khái niệm: Đã thanh toán, sẽ phải thanh toán, thanh toán trực tiếp, thanh toán gián tiếp, phần mềm điều khiển, vận hành (phần mềm hệ thống).
- Về các trường hợp cơ quan hải quan xác định trị giá hải quan:
Thông tư 60 bổ sung 02 trường hợp bao gồm: (1) Đủ cơ sở, căn cứ bác bỏ trị giá hải quan do người khai hải quan tự kê khai, tự xác định; (2) Có căn cứ xác định trị giá hải quan do người khai hải quan tự kê khai, tự xác định không phù hợp.
Thông tư mới cũng đã loại bỏ trường hợp cơ quan hải quan xác định trị giá hải quan theo quy định cũ tại Thông tư 39 bao gồm: (1) Trường hợp hàng hóa nhập khẩu đã sử dụng tại Việt Nam, có thay đổi mục đích sử dụng so với mục đích đã được xác định thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế; (2) Hàng hóa nhập khẩu không có hợp đồng mua bán hàng hóa hoặc không có hóa đơn thương mại.
Bên cạnh đó, Thông tư 60 bổ sung quy định khi xác định trị giá hải quan, cơ quan hải quan phải ban hành văn bản thông báo trị giá hải quan theo mẫu số 04/TGHQ Phụ lục II.
Đối với khoản giảm giá, cơ quan hải quan phải thực hiện kiểm tra, xử lý trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định.
- Về nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu
Lần đầu tiên Thông tư 60 đưa ra quy định cách xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, đó là được xác định bằng cách áp dụng tuần tự các phương pháp: (1) Phương pháp xác định giá bán của hàng hóa tính đến cửa khẩu xuất, (2) Phương pháp giá bán của hàng hóa xuất khẩu giống hệt hoặc tương tự tại cơ sở dữ liệu trị giá hải quan, (3) Phương pháp giá bán của hàng hóa giống hệt hoặc tương tự tại thị trường Việt Nam, (4) Phương pháp giá bán của hàng hóa xuất khẩu do cơ quan hải quan thu thập, tổng hợp, phân loại và dừng ngay tại phương pháp xác định được trị giá hải quan. Thông tư cũng quy định việc xác định trị giá hải quan phải căn cứ vào chứng từ, tài liệu, số liệu khách quan, định lượng được và đưa ra nguyên tắc phân bổ.
Ngoài ra, Thông tư cũng bổ sung quy định về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu không có hợp đồng mua bán và không có hóa đơn thương mại.
- Về nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu
Thông tư 60 đã diễn đạt lại phần nguyên tắc, trong đó bổ sung nội dung: Việc xác định trị giá hải quan phải căn cứ vào chứng từ, tài liệu, số liệu khách quan, định lượng được. Ngoài ra, Thông tư cũng thống nhất quy định lại tên gọi của một trong các phương pháp xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu là phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu.
- Về phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu
Theo quy định mới, trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế mà người mua đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho người bán để mua và nhập khẩu hàng hóa sau khi đã được điều chỉnh theo quy định tại Điều 13 (Các khoản điều chỉnh cộng), Điều 14 (Phí bản quyền, phí giấy phép) và Điều 15 (Các khoản điều chỉnh trừ).
Thông tư 60 quy định rõ hơn về trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu là máy móc thiết bị có phần mềm điều khiển, vận hành nhập khẩu kèm theo và thủ tục khai báo, kiểm tra. Trong đó có quy định cụ thể đối với: (1) Trường hợp phần mềm điều khiển, vận hành được ghi, lưu trữ trong phương tiện trung gian để cài đặt vào máy móc thiết bị sau khi nhập khẩu, (2) Các trường hợp không cộng trị giá phần mềm điều khiển, vận hành nhập khẩu vào trị giá hải quan của máy móc thiết bị, (3) Trường hợp người mua phải thanh toán chi phí về quyền sử dụng phần mềm điều khiển, vận hành để cài đặt và vận hành máy móc thiết bị.
Thông tư 60 cũng bổ sung quy định về trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu là phương tiện trung gian (carrier media) chứa đựng phần mềm ứng dụng dùng cho các thiết bị xử lý dữ liệu (software for data processing equipment).
- Về phương pháp suy luận
Thông tư 60 sửa đổi quy định về trị giá không được sử dụng để xác định trị giá hải quan theo phương pháp này bao gồm: (1) Chi phí sản xuất hàng hóa, trừ trường hợp sử dụng các chi phí sản xuất hàng hóa nhập khẩu để xác định trị giá tính toán trong phương pháp trị giá tính toán, (2) Giá tham chiếu trong Danh mục hàng hóa nhập khẩu có rủi ro về trị giá hải quan (thay cho quy định cũ là Trị giá tính thuế tối thiểu tại Thông tư 39) và loại bỏ quy định Trị giá do cơ quan hải quan xác định không tuân theo nguyên tắc và các phương pháp xác định trị giá hải quan trong trường hợp này.
Thông tư mới cũng bổ sung 01 cách xác định theo phương pháp suy luận là vận dụng phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu và quy định rõ 04 loại chứng từ, tài liệu để xác định trị giá hải quan theo phương pháp này.
- Về Trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong một số trường hợp đặc biệt
Thông tư 60 bỏ đối tượng "xét miễn thuế" khỏi trường hợp hàng hóa nhập khẩu đã sử dụng tại Việt Nam có thay đổi mục đích sử dụng so với mục đích ban đầu để phù hợp với quy định hiện tại (chỉ còn "không chịu thuế, miễn thuế"). Về hàng hóa nhập khẩu khác ngoài ô tô, mô tô, Thông tư quy định rõ trị giá hải quan đối với các trường hợp: (1) Hàng hóa thay đổi mục đích để tiêu hủy; (2) Hàng hóa thay đổi mục đích để bán và (3) Hàng hóa khác ngoài hai trường hợp này.
Thông tư mới cũng bổ sung về trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu không có hợp đồng mua bán hàng hóa hóa đơn thương mại; hàng hóa nhập khẩu được vận chuyển đến Việt Nam bằng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh, không có hợp đồng mua bán và hóa đơn thương mại. Việc xác định trị giá hải quan trong trường hợp cơ quan hải quan có căn cứ xác định trị giá khai báo không phù hợp ngoài việc tuân theo các phương pháp xác định trị giá tại Thông tư còn phải phù hợp với thực tế hàng hóa nhập khẩu.
Đối với các trường hợp đặc biệt, Thông tư 60 bổ sung thêm quy định về trị giá hải quan đối với hàng hóa chưa qua sử dụng tại Việt Nam, có thay đổi mục đích sử dụng so với mục đích đã được xác định thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế. Trong đó cũng chia ra các trường hợp: (1) Hàng hóa thay đổi mục đích để tiêu hủy; (2) Hàng hóa thay đổi mục đích để bán và (3) Hàng hóa khác ngoài hai trường hợp này.
Thông tư 60 bổ sung các trường hợp mà phí bản quyền, phí giấy phép được coi như một điều kiện cho giao dịch mua bán hàng hóa nhập khẩu so với các quy định cũ tại Thông tư 39. Bên cạnh đó, Thông tư mới cũng quy định rõ hơn về trách nhiệm khai báo, chứng từ cung cấp của người khai hải quan cũng như cách thức xử lý của cơ quan hải quan trong các trường hợp khi khai báo, kiểm tra mối quan hệ đặc biệt.

Một điểm mới nữa của Thông tư 60 so với quy định cũ là đưa ra khái niệm và quy định về Danh sách doanh nghiệp có rủi ro về trị giá hải quan để tạo thành sự thống nhất đối với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu rủi ro về trị giá và mức giá tham chiếu, Danh sách doanh nghiệp có rủi ro về trị giá hải quan tại nguồn cập nhật cơ sở dữ liệu trị giá hải quan; thẩm quyền xây dựng, bổ sung, sửa đổi; nguyên tắc sử dụng các danh mục và danh sách; thời hạn, trách nhiệm xây dựng, bổ sung, sửa đổi cũng như tiêu chí xây dựng, bổ sung, sửa đổi mặt hàng trong các danh mục và danh sách./.